Τμήματα Ένταξης
Τι είναι και ποιος είναι ο ρόλος τους στο σχολείο;
Τα Τμήματα Ένταξης (Τ.Ε.) αποτελούν έναν σημαντικό θεσμό της
Ειδικής Αγωγής και Εκπαίδευσης και λειτουργούν μέσα στα σχολεία γενικής
εκπαίδευσης, με στόχο να προσφέρουν εξειδικευμένη εκπαιδευτική υποστήριξη σε
μαθητές και μαθήτριες με αναπηρία ή ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες.
Δεν είναι ένα ξεχωριστό σχολείο.
Δεν είναι μια τάξη στην οποία «πηγαίνουν τα παιδιά που δεν μπορούν να
παρακολουθήσουν».
Είναι ένας χώρος υποστήριξης μέσα στη σχολική μονάδα, όπου το κάθε παιδί
μπορεί να λάβει την εκπαιδευτική βοήθεια που χρειάζεται, ανάλογα με τις
ιδιαίτερες δυνατότητες, τις δυσκολίες και τον προσωπικό του ρυθμό μάθησης.
Το θεσμικό πλαίσιο της Ειδικής Αγωγής προβλέπει την υποστήριξη των
μαθητών με διαφορετικούς τρόπους, μεταξύ των οποίων και τα Τμήματα Ένταξης.
Ποια παιδιά φοιτούν στο Τμήμα
Ένταξης;
Στο Τμήμα Ένταξης υποστηρίζονται μαθητές που αντιμετωπίζουν δυσκολίες οι
οποίες επηρεάζουν τη συμμετοχή και την πρόοδό τους στη γενική τάξη και για τους
οποίους έχει διαπιστωθεί ανάγκη ειδικής εκπαιδευτικής υποστήριξης.
Η υποστήριξη αυτή δεν αφορά μόνο τη σχολική επίδοση.
Μπορεί να αφορά τη γλώσσα, την ανάγνωση, τη γραφή, τα μαθηματικά, τις
γνωστικές και μεταγνωστικές δεξιότητες, την οργάνωση της μελέτης, τις
κοινωνικές δεξιότητες, τη συναισθηματική ανάπτυξη, αλλά και ζητήματα
συμπεριφοράς, όταν αυτά επηρεάζουν τη μαθησιακή διαδικασία.
Κάθε παιδί όμως είναι διαφορετικό.
Και αυτό είναι κάτι που δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε.
Δύο παιδιά μπορεί να έχουν την ίδια διάγνωση και παρ' όλα αυτά να
χρειάζονται εντελώς διαφορετική προσέγγιση.
Γιατί η διάγνωση μπορεί να μας δώσει σημαντικές πληροφορίες.
Δεν μας λέει όμως ποιο είναι το παιδί.
Τι συμβαίνει μέσα σε ένα Τμήμα
Ένταξης;
Εδώ βρίσκεται ίσως το πιο ενδιαφέρον κομμάτι.
Τι σημαίνει στην πράξη ένα Τμήμα Ένταξης;
Σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής αρχικά προσπαθεί πρώτα να γνωρίσει
το παιδί.
Να δει τι μπορεί να κάνει.
Πού δυσκολεύεται.
Τι το βοηθά.
Τι το αγχώνει.
Πώς μαθαίνει καλύτερα.
Ποια είναι τα ενδιαφέροντά του.
Και κυρίως, ποια είναι τα δυνατά του σημεία.
Γιατί η Ειδική Αγωγή δεν μπορεί να ξεκινά πάντα από αυτό που λείπει.
Πρέπει να ξεκινά και από αυτό που υπάρχει.
Από την ικανότητα.
Από την προσπάθεια.
Από το μικρό βήμα που μπορεί να κάνει σήμερα ένα παιδί και το οποίο ίσως
χθες του φαινόταν αδύνατο.
Από την ενίσχυση της αίσθησης του «Μπορώ»…
Το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα
Εκπαίδευσης (ΕΠΕ)
Η υποστήριξη στο Τμήμα Ένταξης δεν θα πρέπει να είναι ίδια για όλους
τους μαθητές.
Για κάθε παιδί σχεδιάζεται η εκπαιδευτική παρέμβαση με βάση τις
ιδιαίτερες ανάγκες του και το Εξατομικευμένο Πρόγραμμα Εκπαίδευσης (ΕΠΕ),
όπου αυτό προβλέπεται.
Αυτό σημαίνει ότι ο εκπαιδευτικός δεν δουλεύει απλώς «την ύλη».
Δουλεύει το παιδί.
Μπορεί ένας μαθητής να χρειάζεται περισσότερη υποστήριξη στην ανάγνωση,
ένας άλλος στην κατανόηση κειμένου, ένας τρίτος στα μαθηματικά και κάποιος
άλλος στην οργάνωση, στην επικοινωνία ή στις κοινωνικές δεξιότητες.
Και πολλές φορές η πρόοδος δεν φαίνεται αμέσως στον βαθμό.
Μπορεί να είναι μια λέξη που κατάφερε να διαβάσει μόνος του.
Ένα πρόβλημα που έλυσε χωρίς βοήθεια.
Ένα κείμενο που κατάφερε να γράψει.
Ένα παιδί που σήκωσε για πρώτη φορά το χέρι του στην τάξη.
Μια στιγμή που κατάφερε να συνεργαστεί με έναν συμμαθητή του.
Αυτές οι μικρές κατακτήσεις είναι που δίνουν νόημα στην καθημερινή
δουλειά του εκπαιδευτικού Ειδικής Αγωγής.
Το Τμήμα Ένταξης δεν είναι «η
εύκολη λύση»
Υπάρχει όμως μια αντίληψη που χρειάζεται να αλλάξει.
Το Τμήμα Ένταξης δεν είναι ένας χώρος όπου «πηγαίνουν τα παιδιά για να
κάνουν λιγότερα μαθήματα».
Ούτε είναι ένας χώρος απομόνωσης.
Ο στόχος της ένταξης είναι ακριβώς ο αντίθετος:
να βοηθηθεί το παιδί ώστε να συμμετέχει όσο το δυνατόν πιο ουσιαστικά
στη σχολική ζωή.
Το παιδί εξακολουθεί να ανήκει στη γενική τάξη του.
Έχει τους συμμαθητές του, τον/την εκπαιδευτικό της τάξης του και
συμμετέχει στη σχολική ζωή.
Το Τμήμα Ένταξης λειτουργεί συμπληρωματικά, παρέχοντας την εξειδικευμένη
υποστήριξη που χρειάζεται.
Και εδώ είναι πολύ σημαντική η συνεργασία.
Ο εκπαιδευτικός της γενικής τάξης, ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής, η
οικογένεια και, όπου χρειάζεται, οι αρμόδιοι ειδικοί και το ΚΕΔΑΣΥ χρειάζεται
να επικοινωνούν και να συνεργάζονται προς όφελος του παιδιού.
Ο ρόλος της οικογένειας
Η οικογένεια έχει επίσης σημαντικό ρόλο.
Οι γονείς πολλές φορές είναι οι πρώτοι που παρατηρούν ότι το παιδί
δυσκολεύεται.
Μπορεί να δουν ότι χρειάζεται πολύ περισσότερο χρόνο για να ολοκληρώσει
μια εργασία, ότι δυσκολεύεται στην ανάγνωση, ότι αποφεύγει να γράψει, ότι
αγχώνεται υπερβολικά μπροστά στα μαθήματα ή ότι δυσκολεύεται να οργανώσει τη
μελέτη του.
Η συνεργασία με το σχολείο μπορεί να βοηθήσει ώστε οι δυσκολίες να
αντιμετωπιστούν έγκαιρα και με τον κατάλληλο τρόπο.
Και εδώ χρειάζεται κάτι πολύ σημαντικό:
να μην αντιμετωπίζουμε την ειδική εκπαιδευτική υποστήριξη ως ταμπέλα.
Το να χρειάζεται ένα παιδί βοήθεια δεν σημαίνει ότι είναι λιγότερο
ικανό.
Σημαίνει ότι χρειάζεται έναν διαφορετικό δρόμο για να φτάσει στον ίδιο
στόχο.
Γιατί το Τμήμα Ένταξης είναι
σημαντικό;
Γιατί το σχολείο δεν μπορεί να περιμένει από όλα τα παιδιά να μαθαίνουν
με τον ίδιο τρόπο και στον ίδιο χρόνο.
Κάποια παιδιά χρειάζονται περισσότερο χρόνο.
Κάποια χρειάζονται περισσότερη επανάληψη.
Κάποια χρειάζονται εικόνες, χειραπτικό υλικό ή διαφορετικό τρόπο
παρουσίασης.
Κάποια χρειάζονται να σπάσουμε μια δύσκολη δραστηριότητα σε μικρότερα
βήματα.
Και κάποια χρειάζονται πρώτα να νιώσουν ότι μπορούν.
Γιατί πολλές φορές η μεγαλύτερη δυσκολία ενός παιδιού δεν είναι μόνο η
μαθησιακή δυσκολία.
Είναι η πεποίθηση:
«Δεν μπορώ».
(Μαθημένη Αβοηθησία)
Και εκεί ο εκπαιδευτικός Ειδικής Αγωγής έχει έναν πολύ σημαντικό ρόλο.
Να βοηθήσει το παιδί να μετατρέψει το:
«Δεν μπορώ»
σε:
«Δεν μπορώ ακόμη».
Και στη συνέχεια, βήμα βήμα, σε:
«Μπορώ».
Το Τμήμα Ένταξης είναι πάνω
απ' όλα άνθρωποι
Πίσω από νόμους, εγκυκλίους, αξιολογικές εκθέσεις, προγράμματα και
στόχους υπάρχουν πάντα παιδιά.
Παιδιά με διαφορετικές ανάγκες, διαφορετικές δυνατότητες και
διαφορετικές ιστορίες.
Και υπάρχει ένας εκπαιδευτικός που κάθε μέρα προσπαθεί να βρει τον τρόπο
να φτάσει σε καθένα από αυτά.
Ίσως αυτή να είναι και η ουσία της Ειδικής Αγωγής.
Όχι να προσπαθήσουμε να κάνουμε όλα τα παιδιά ίδια.
Αλλά να δημιουργήσουμε τις συνθήκες ώστε κάθε παιδί να μπορεί να
μάθει, να συμμετέχει, να αισθάνεται ότι ανήκει και να αναγνωρίζει τη δική του
αξία.
Γιατί η πραγματική ένταξη δεν είναι μόνο να βρίσκεται ένα παιδί μέσα
στην τάξη.
Είναι να αισθάνεται ότι είναι μέρος της τάξης.
Και αυτό, τελικά, είναι το μεγάλο στοίχημα του σχολείου.
@Special Education
Dettmers, S., Yotyodying, S., & Jonkmann, K. (2019). Antecedents and outcomes of parental homework involvement: How do family-school partnerships affect parental homework involvement and student outcomes?. Frontiers in psychology, 10, 1048.
Škoda, J., Doulík, P., Bílek, M., & Šimonová, I. (2015). The effectiveness of inquiry based science education in relation to the learners motivation types. Journal of Baltic science education, 14(6), 791.
Stephen N. Elliott, Thomas R. Kratochwill, Joan Littlefield Cook, John F. Travers (2008). Εκπαιδευτική Ψυχολογία. Αποτελεσματική Μάθηση. Αθήνα. Εκδόσεις : Gutenberg .
Troia, G. A., Shankland, R. K., & Wolbers, K. A. (2012). Motivation research in writing: Theoretical and empirical considerations. Reading & Writing Quarterly, 28(1), 5-28. Doi: https://doi.org/10.1080/10573569.2012.632729
Χρηστάκης, Κ. (2006). Η εκπαίδευση των παιδιών με δυσκολίες: εισαγωγή στην ειδική αγωγή. Αθήνα: Ατραπός, 5(6), 2017.
.png)
.png)
